Hướng dẫn
Cách tẩy vết xi măng trên gạch men mà không làm xước gạch
Nhà xây xong, sàn gạch phủ một lớp xi măng mờ chà mãi không sạch. Đây là cách tẩy đúng theo từng mức độ, và loại gạch tuyệt đối không được dùng axit.
Thợ xây rút đi, anh chị lau sàn ba lần mà gạch vẫn "mờ mờ" như có lớp sương phủ. Chà mạnh thì sợ xước, chà nhẹ thì không ăn thua.
Lớp mờ đó là vữa xi măng loãng đã bám vào bề mặt và len xuống các lỗ li ti của men gạch. Nó không tan trong nước, nên lau bao nhiêu lần cũng vậy. Muốn sạch phải hiểu một điều: xi măng có tính kiềm, và chất phá được nó là axit.
Trước tiên: xác định gạch nhà mình là loại gì
Đây là bước quan trọng nhất, bỏ qua là hỏng sàn.
| Loại sàn | Dùng axit được không |
|---|---|
| Gạch men (ceramic), gạch porcelain, granite nhân tạo | Được, dùng loãng và có kiểm soát |
| Gạch bóng kiếng phủ men mỏng | Được nhưng phải rất loãng, thử trước |
| Đá marble, travertine, đá vôi, đá tự nhiên | Tuyệt đối không. Axit ăn mòn ngay, để lại vết mờ vĩnh viễn |
| Sàn gỗ công nghiệp, sàn nhựa | Không. Chỉ xử lý cơ học và nước ấm |
| Ron gạch (mạch vữa) | Axit ăn mòn ron. Phải làm ướt ron trước để bảo vệ |
Ba mức xử lý, làm từ nhẹ tới nặng
Nguyên tắc chung của nghề: luôn bắt đầu bằng cách nhẹ nhất giải quyết được việc. Đừng đổ hoá chất mạnh ngay từ đầu.
Mức 1 — Vết mỏng, mới bám
- Lau sàn bằng nước ấm cho ướt đều, để 10 phút cho lớp xi măng ngậm nước và mềm ra
- Chà bằng miếng chà nhựa mềm hoặc bàn chải nhựa cứng vừa
- Lau lại bằng nước sạch, thấm khô, xem còn mờ chỗ nào
Nhiều nhà chỉ cần bước này là xong 60–70% diện tích.
Mức 2 — Vết dày hơn, đã khô cứng
- Cạo cơ học trước bằng nêm nhựa hoặc dao cạo nhựa — không dùng dao thép, không dùng bay sắt trên gạch bóng
- Pha giấm trắng với nước theo tỉ lệ 1:1, hoặc dùng bột axit citric pha loãng
- Đổ lên vết bẩn, để ngấm 5–10 phút. Không để khô, khô là mất tác dụng
- Chà bằng bàn chải nhựa, chà theo một chiều
- Xả nước thật sạch, rồi lau lại bằng nước pha một ít baking soda để trung hoà axit
Bước cuối hay bị bỏ qua. Không trung hoà thì axit còn sót tiếp tục ăn men gạch và ron, vài tuần sau sàn ố trắng loang lổ — lúc đó không cứu được.
Mức 3 — Vết xi măng dày, cứng như đá
Đến mức này thì giấm không đủ mạnh, phải dùng dung dịch tẩy xi măng chuyên dụng (thường gốc axit photphoric hoặc axit clohydric loãng), bán ở cửa hàng vật liệu xây dựng.
Quy trình bắt buộc:
- Thử ở góc khuất trước — dưới gầm tủ, sau cánh cửa. Chờ 15 phút xem men gạch có đổi màu không
- Làm ướt toàn bộ ron gạch bằng nước sạch trước khi đổ dung dịch. Ron ướt sẽ không hút axit vào
- Pha đúng tỉ lệ ghi trên nhãn. Pha đặc hơn không sạch nhanh hơn, chỉ hỏng gạch nhanh hơn
- Đổ lên từng khu vực nhỏ khoảng 1–2 m², để 3–5 phút
- Chà bằng bàn chải, hoặc dùng máy chà sàn với pad đỏ nếu diện tích lớn
- Hút hoặc lau hết dung dịch bẩn, xả nước sạch ít nhất hai lượt
- Lau nước pha baking soda để trung hoà, rồi lau nước sạch lần cuối
Bảo hộ bắt buộc: găng tay cao su dày, kính bảo hộ, mở toang cửa cho thoáng. Axit bắn vào mắt là chuyện nghiêm trọng.
Những cách nên tránh
| Cách làm | Vì sao không nên |
|---|---|
| Dùng giấy nhám, miếng chà kim loại | Xước men gạch vĩnh viễn, càng dễ bám bẩn về sau |
| Dùng axit đặc "cho nhanh" | Ăn men, ăn ron, gạch xỉn màu không hồi phục |
| Đổ axit lên sàn khô ráo | Ron gạch hút axit và mục dần |
| Chà lúc sàn còn bụi cát | Hạt cát thành giấy nhám, xước đều cả sàn |
| Bỏ qua bước trung hoà | Sàn ố trắng loang lổ sau vài tuần |
Khi nào nên gọi thợ
Nếu sàn nhà anh chị rơi vào một trong các trường hợp sau, tự làm thường tốn công mà kết quả không đẹp:
- Diện tích trên 80–100 m² (cọ tay là chuyện của nhiều ngày)
- Sàn đá tự nhiên, đá mài, đá granite tự nhiên
- Lớp xi măng dày, đã bám nhiều tháng
- Có cả vết sơn, keo silicon, vữa dính lẫn lộn
Đội làm nghề có máy chà sàn, pad phù hợp từng loại vật liệu và biết pha dung dịch theo mức bám bẩn — làm trong vài giờ thứ mà cọ tay mất vài ngày.
Câu hỏi thường gặp
Giấm có tẩy được xi măng không?
Được với vết mỏng và mới bám, vì giấm là axit yếu. Vết xi măng dày, khô cứng lâu ngày thì giấm không đủ mạnh, cần dung dịch tẩy chuyên dụng. Ưu điểm của giấm là an toàn hơn nhiều cho người và cho ron gạch.
Tẩy xi măng có làm mất độ bóng của gạch không?
Nếu dùng đúng nồng độ, không để quá lâu và trung hoà lại bằng nước sạch thì gạch giữ nguyên độ bóng. Mất bóng thường do ba nguyên nhân: axit quá đặc, để quá lâu trên bề mặt, hoặc chà bằng vật liệu cứng như miếng kim loại.
Sàn đá marble bị dính xi măng thì làm sao?
Tuyệt đối không dùng axit. Cách xử lý là làm mềm bằng nước ấm rồi cạo cơ học bằng dụng cụ nhựa, kiên nhẫn từng mảng. Vết cứng đầu nên để thợ đánh bóng chuyên nghiệp xử lý bằng máy và bột mài chuyên dụng cho đá.
Sau khi tẩy xong có cần phủ bóng sàn không?
Không bắt buộc với gạch men thường. Với gạch bóng kiếng hoặc đá, phủ một lớp bảo vệ giúp sàn ít bám bẩn hơn và dễ lau hơn về sau, nhưng cần làm khi sàn đã khô hoàn toàn và sạch tuyệt đối, nếu không lớp phủ sẽ giam vết bẩn lại bên dưới.